Монголын Ногоон намын 28 жилийн ойн баярыг тохиолдуулан “Ядуурал ба Дээд хууль” сэдэвт онол практикийн бага хурал зохион байгуулав.

Монголын ногоон нам байгуулагдсаны 28 жилийн ойд зориулж “Ядуурал ба дээд хууль” сэдэвт онол практикийн бага хурлыг зохион байгууллаа. Өнөөдөр хэрэгжиж байгаа Үндсэн хуульд төдийлөн тусгаж өгөөгүй ядуурал, ажилгүйдлийг бууруулах гарц гаргалгааг хуралд оролцогчид хөндөж ярилцлаа. Шинэ дээд Үндсэн хуулийн төслийг санаачлан боловсруулсан МАХН, мөн дэмжин оролцож байгаа ИЗН, МҮАН-ын удирдлагууд тус хуралд оролцож байр сууриа илэрхийлсэн юм. Шинэ дээд Үндсэн хуулийн төслийн гол гаргалгаа нь эрүүл мэнд, боловсролын салбарыг хүндээ зориулан хөгжүүлэх, ард иргэдээ орон сууцаар хангах, иргэд төр засагтаа хяналт тавьдаг болох чиглэлээр боловсруулсныг хуралд оролцсон намын удирдлагууд онцолж байлаа.

Монголын ногоон намын дарга О.Бум-Ялагч:

-Шинэ дээд Үндсэн хуулийн төслийг боловсруулах үед судалгаагаар нийгэмд тэргүүлэгч 10 асуудлыг тодорхойлсон. Үүнийг ажилгүйдэл, ядуурал тэргүүлж байна. Гэтэл 1992 онд одоогийн Үндсэн хуулийг батлах үед ядуурал гэгч нь өнөөдрийнх шиг гамшгийн хэмжээнд хүрээгүй байсан учраас төдийлөн тусгаж өгөөгүй. Тиймээс Шинэ дээд хуулиар ядуурлыг бууруулах цогц бодлогыг явуулах ёстой. Энэ чиглэлд бусад намынхаа байр суурийг солилцож, ярилцахаар цуглаад байна. Жишээ авахад саяхан эдийн засгийн чуулганаар хөрөнгө оруулагчид цугларлаа. Юу ярьж байна гэхээр мега төслүүд, татвараа төлж байгаа компаниудын хөгжих гарц гэх мэт. Энэ нь мэдээж зөв. Гэхдээ эдийн засаг хөгжихийн тулд хүнээ дээдлэх, ядууралтай тэмцэх чиглэлд явах ёстой юм. Тиймээс ийм томоохон чуулганаараа бид иргэдийнхээ бодит амьдралыг ярих ёстой байлаа. Ийм чиглэлд цаашид зайлшгүй орох ёстой.

МАХН-ын дэд дарга С.Ганбаатар:

-Өнөөдрийн Үндсэн хуулийг баталж байхад хогийн цэг дээр хот байгуулагдана гэж хэн ч бодоогүй. 27 настай хүүхэд Монголыг тэжээж байгаа Эрдэнэтийн үйлдвэрийг худалдаж авна гэж хэн ч бодоогүй. Монголын гурван хүн тутмын нэг нь гүн ядууралд орно гэж хэн ч бодоогүй. Энэ Үндсэн хууль хэрэгжихгүй байна. Сайд дарга нарыг давруулж байна. Тэгэхээр бидний Шинэ Үндсэн хуульдаа оруулж байгаа зүйл бол эрх мэдэлтнүүдэд эзлэгдсэн төрийг ард түмэнд ньбуцааж өгье. Хэдэн бүлэглэлүүдийн гарт орчихсон шүүгч нарыг ард түмэн сонгодог байя.  Уул уурхайн баялгийг хэдхэн луйварчин идэж ууж байгаа. Мөнгөтэй аавын хүү л боловсрол эзэмшиж байна. Баян хүмүүс үзүүлдэг эмнэлэг тусдаа, ядуу хүн үзүүлдэг нь бас тусдаа байна. Засгийн газар олигарх бүлэглэлүүдэд барьцаалагдсан байна.

Үндэсний статистикийн газраас манай улсын нэг өрхийн дундаж орлогыг нэг сая төгрөгт хүрсэн хэмээн мэдээлсэн. Тэгвэл энэхүү хуралд оролцсон зарим судлаачид үүнийг хатуу шүүмжилсэн юм. “Иргэдийнхээ амьдралыг мэдэхгүй байж худлаа статистик гаргаад байна. Гадныханд зориулсан программаа автоматаар Монголд ажиллуулчихаад бүгд боломжийн мөнгөтэй амьдарч байна гэж хуурч байна шүү дээ. Гэтэл иргэдийнхээ байгаа байдлыг хар л даа” гэж судлаач, эдийн засгийн ухааны доктор Т.Баярхүү ярилаа.

Эх сурвалж: www.polit.mn

Скотт Лудлам: Австралийн нэг сайд Монголын Ерөнхий сайдтай утсаар ярьж, “Рио Тинто”-гоор татвар төлүүлж болохгүй гэж хэлсэн

-Оюутолгойгоор бус оюунаараа амьдарч, хөгжилд хүрээсэй гэж хүсч байна-

Австрали улсын Сенатын гишүүн асан Скотт Лудламыг энэ удаагийн “Ярилцах танхим” буландаа урьж ярилцлаа.

-Манай улс олон на­мын тогтолцоотой, пар­ла­ментын засаглалтай. Улстөрч хүний хувьд Монгол Улсыг, улс төрийн нөхцөл байдлыг хэрхэн дүгнэж байна вэ?

-Улстөрч хүнийхээ хувьд анхны төрсөн сэтгэгдлээ хэлье. Монголын улс төр Австралийн улс төр хоорондоо төстэй. Гэхдээ мэдээж ялгаатай олон зүйл бий. Энэ бүхнийг нэгбүрчлэн дурьдвал маш их цаг орно. Тэгэхээр үндсэн гол зүйлийг нь хэлэх юм бол Монгол Улс өөрөө ардчилсан биш хоёр орны дунд оршдог. Одоогийн мөрдөж яваа Үндсэн хууль нь боломжийн дажгүй мэт харагдаж байгаа ч, хэтэрхий хүнийг айлгасан, дарамталсан байдалтай байна. Хуулиудыг хэрэгжүүлэх, мөрдүүлэх төрийн байгууллагууд нь дотроосоо ялзарсан, дотоод үйл ажиллагаа нь тодорхой бус байна. Өөрөөр хэлбэл, том аалзны тор шиг ажил­лаж байна. Үүнээс болоод хууль нь хэрэгжихгүй, мөрдөгдөхгүй байна гэж харж байгаа.

-Бид энэ нөхцөл байдлаас яаж гарах ёстой юм бэ. Арга зам байгаа юу. Монголчууд тэмцдэггүй ард тү­мэн биш. Тэгсэн хэдий ч үр дүн­гүй юм шиг харагдаад байх юм?

-Энэ ганцхан Монголд байгаа зүйл биш. Олон улсад ийм асуудал, зовлон бэрхшээл байгаа. Гэхдээ энэ бүхнээс гарах гарц нь ард түмэн. Миний харсан, ойлгосноор УИХ-д суудалгүй бусад намууд хамтарч ажиллаад эх орноо аврахаар явах ёстой. Энэ нь өөрийн тань асуусан асуултын гарц байх болно. Үүнийг ард түмэн л шийдэж чадна. Монголчуудын тэмцэл үр дүнгүй байна гэж харахгүй байгаа. Эх орноо гэсэн сэтгэл монголчуудад бий. Тиймээс үүнийг үр дүнгүй хэлж болохгүй юм. Магадгүй бодит үр дүн хүлээж байвал энэ нь 2020 оны УИХ-ын сонгуулиар харагдана. Өнөөдөр нийгэмд өрнөж байгаа жагсаал, цуглаан бүхэн үр дүн. Гомдоллоод, зүгээр суугаад юу ч хийхгүй байвал үр дүн гарахгүй.

-УИХ-ын хаврын чуулганаар Үнд­сэн хуулийн нэмэлт өөрчлөл­тийн ту­хай хуулийг хэлэлцэнэ. Та хүртэл Үнд­сэн хуульд учир дутагдалтай зүйл байгаа гэсэн. Хуульд ямар өөрч­лөлтийг илүүтэй тусгаж өгөх вэ?

-Үндсэн хуулийг өөрчлөхөөсөө, ард түмний дунд хэлэлцүүлэг өрнүү­лэ­хээсээ өмнө нэг зүйлийг асуух хэрэг­тэй. Шинэчлэн өөрчилсөн Үндсэн хууль нь өөрчлөгдөхгүй 100 жилээр үр­гэл­жилж магадгүй юм. Тэр үед энэ Үндсэн хуулийг баталсан хүн бүгд байхгүй байна. Тэгэхээр хэдхэн бүлэг хүмүүсийн санал санаачилгаар хийсэн Үндсэн хуулийг батлах уу эсвэл Монгол Улсын хувь заяаг 100 жил хам­гаалж чадах хуулийг батлахын тулд гар бие оролцох уу гэдгээ монголчууд эх­лээд өөрсдөөсөө асуух ёстой юм. Мөн байгалийн баялгийг ард түмнийх хэ­мээн хуульд тусгасан ч ард түмэн нь өмчилж чадаж байна уу, хувь хүртэж чадаж байгаа юу гэдгийг хангах хууль монголчуудад хэрэгтэй. Хэрэгжүүлэх нөхцлийг нь бүрдүүлж өгөх ёстой. Үндсэн хууль гэдэг бол ямар ч улсын хувьд чухал бичиг баримт нь байдаг. Тиймээс Үндсэн хуульд тусгагдсан заал­тууд амьдралд, нийгэмд хэрэг­жих­гүй бол хэнд ч хэрэггүй цаас болж хувирна.

-Манай улсад хуулийн хэрэгжилт хангалтгүй байдаг. Үүний шалтгаан нь юу юм бол. Хуулийг хэрэгжүүлдэг, мөрдүүлдэг байгууллагуудын буруу юм болов уу?

-Миний хувьд тэрнийх нь буруу, зөв гэж хэлэхэд хэцүү. АНУ-ын Үндсэн хууль 200 жил болж байгаа хэдий ч учир дутагдалтай хууль. Үүнийг өөрч­лөхөд маш хэцүү. Манай улсын Үндсэн хууль ч маш их асуудалтай. Өөрчлөлт оруу­лахад хүндрэлтэй. Харин Монгол Улсын хувьд Үндсэн хуулиа өөрчлөх бо­ломж нь байна. Хуулиа сайжруулах, өөрч­лөх бололцоо нь хангалттай бай­на.

-Дэлхийн нийтийн анхаарлыг та­таж байгаа томоохон төслийн нэг бол “Оюутолгой” төсөл юм. Энэ­­хүү төслийн маргаан нь өнөө хэр нам­жаагүй, ар араасаа асуу­дал дагуулж байна. Төсөлтэй холбог­дуу­лан ха­риуц­лагын асуудлыг хийж эхлээд бай­гаа. Энэ талаар таныг нэлээд шүүмж­лэлтэй ярьдаг гэж дуулсан юм байна?

-Миний хувьд “Оюутолгой” төслийг бу­сад улс орнуудад хийгддэг баялгийн хараа­лыг бүрэн утгаар нь хийж байна гэж хэлнэ. Учир нь “Оюутолгой” тө­сөл дээр ажиллаж байгаа “Рио Тинто” шиг компаниуд тухайн улсын хувь заяаг өөрчлөх хэмжээний хахуулийн үйл ажиллагааг системтэй явуулдаг. Хө­рөн­гө оруулж байгаа мөнгөнийхөө тодор­хой хувийг тухайн улсын улс­төрчид болон хуулийнхныг өөрс­дийнхөө талд оруулахын тулд хахууль хэл­бэрээр өгдөг. “Оюутолгой” төсөл дээр маш их хэмжээний авлига яриг­даж байгаа. Австрали улсад ч адилхан 10 жилийн өмнө ийм зүйл тулгарч бай­сан. Тиймээс бид энэ асуудлыг эрэн сурвалжлаад явж байна. Хэрвээ түүн шиг монголчууд шалгаад явбал маш их хэмжээний хахуулийн асуудал хөн­­дөгдөнө. Өмнө нь энэ асуудалд Австралийн Ногоон намын лидер, Сенатын гишүүн асан Боб Браун Оюутолгой төсөлд олгогдсон 10 тэр­бум ам.долларын хахуулийн нууц ма­те­риалыг дэлгэж, Монгол Улсад өг­сөн бай­даг. Одоо энэ материал ал­га бол­чих­сон гээд байгаа. Миний хувь энэ бич­гийг олж өгөхөд анхаарч ажил­лах болно.

-Энэхүү бичгийн эх хувийг хэд, хэдэн хүнд дамжуулсан юм билээ. Одоо эх хувийг хайгаад олохгүй байгаа. Зарим эх сурвалжийн хувьд ТЕГ-т байна гэх мэдээлэл ч бай­гаа юм. Дахин хүсэлт гаргаад эр­гэж олж авах магадлал хэр өндөр бай­гаа вэ?

-Би Монголд ирээд удаагүй байна. Олж авахын тулд чадах бүхнээ хийнэ. Энэ баримтыг ил болгоно.

-“Оюутолгой” төсөл ашигтай, ашиггүй байж гээд хоёр хуваагдаад байна. Хэрхэхээ мэдэхгүй талцаж байх юм?

-“Рио Тинто” шиг компаниуд улс орнуу­дад очоод хануур, шимэгч хор­хой шиг ажилладаг. Тухайн улсад очоод хөрөнгө оруулалт хийхгүй, аль болох бага татвар төлөөд, газрын баял­гийг хурдан хугацаанд сорж аваад явдаг. Тухайн улсыг алт, зэсгүй, хоосон га­зар нутагтай нь үлдээгээд гараад явдаг. Тэгэ­хээр үүнийг ойлгуулахын тулд үндэсний хэмжээнд кампанит ажил зохион байгуулах ёстой. “Рио Тинто” ингэж үйл ажиллагаа явуулдаг юм байна. Бусад улс орнуудыг ингэж хохироосон юм байна гэдэг компанит ажлыг өрнүүлэх хэрэгтэй. Тэгж байж хүмүүсийн сэтгэлгээг нэгэн зүгт болгож чадна. Үүнээс өөрөөр ямар ч боломж байхгүй. Түүнчлэн 2012 онд Австралийн Засгийн газар Монгол Улсын Ерөнхий сайд, Уул уурхайн хүнд үйлдвэрийн сайд руу утсаар ярьсан байдаг. Утсаар ярихдаа “Рио Тинто” Монгол Улсад татвар төлөх ёсгүй. Энэ асуудлыг шийдвэрлэж өг. Татвар төлөхгүйгээр уул уурхайн олборлолт хийх хэрэгтэй байна гэдгийг ярьсан байгаа юм. Энэ нь яг бодит амьдралд хэрэгжсэн. Тэгэхээр миний хувьд яахаараа Австралийн нэг сайд Монгол Ерөнхий сайдтай утсаар яриад, татвар төлж болохгүй гэж хэлсэн юм бэ. Мөн яагаад Монгол Улсын дотоод асуудалд оролцсон юм бэ гэдгийг энд байх хугацаандаа судална. Энэ бол ганцхан Монгол Улсын асуудал биш. Олон улсын асуудал болж хувираад байна. Би үүнд анхаарлаа хандуулж ажиллана. Монголчууд ухаантай ард түмэн. Тиймээс өөрсдөөсөө асуух хэрэгтэй.

-Монголчууд эргэлзэж, төөрөг­дөлд орж байна. Аль болох асуудлыг ашигтай байдлаар шийдээсэй гэсэн хүсэл их байгаа?

-Дэлхийн эдийн засгийг хоёр ху­ваа­даг. Нэг нь өөртөө байгаа бай­га­лийн баялгаа ухаад дуусах хүртлээ өөрс­дий­гөө тэжээдэг. Нөгөө хэсэг нь илүү оюуны тал руугаа орчихсон байдаг. Тэд технологийн бизнес рүү ороод энэ нь эдийн засагтаа орж, улс орныг хөг­жилд хөтөлж байдаг. Оюуны бүтээл, оюуны баялаг хэзээ ч шавхагддаггүй. Тэгэхээр монголчуудыг байгалийн баял­гаа орхиод, оюуныхаа салбарт илүү анхаараасай гэж хэлмээр байна. Оюу­­тол­гойгоор бус оюунаараа амь­дарч, хөгжилд хүрээсэй гэж хүсч бай­на.

Эх сурвалж: http://archive.dardas.mn/?p=25193

Скотт Лудлам: Оюутолгойн гэрээг батлахад авилга өгсөн

Австралийн Ногоон намын лидер, 2008-2017 онд сенатын гишүүн байсан Скотт Лудлам Монголын Ногоон намын урилгаар Монгол Улсад айлчилж байгаа билээ. Энэхүү айлчлалын хүрээнд хэвлэлийн бага хурал хийж өөрийн байр сууриа илэрхийллээ.

Оюутолгойн гэрээ  нэг талыг барьсан байдалд, тухайн үеийн УИХ-ын түвшинд  гэрээг эсэргүүцсэн гишүүд цөөнх болж, дэмжсэн хэсэг нь олонх болж асуудлыг шийдсэн билээ. Тэгвэл сүүлийн үед Монголд үүссэн нөхцөл байдлыг авч үзвэл,  Оюутолгойн гэрээ авлига, хээл хахуулиар батлагдсан, түүнд гарын үсэг зурсан зарим сайд буруутай гэсэн шүүмжлэл өрнөж байна.

Мөн Ерөнхий сайд асан С.Баяр болон  салбарын сайдаар ажиллаж байсан  нэр бүхий зарим эрхмийг АТГ, ТЕГ-аас хамтарсан Ажлын хэсэг шалгаж, баривчлан саатуулаад байгаа юм. Тэгвэл Оюутолгойн гэрээг баталсан үйл явц  нь хээл хахуулийн шинж чанартай болох баримтууд байгаа. Түүнчлэн Монголд үйл ажиллагаа явуулж буй Францын “Арева” компанийн үнэн дүр төрх ямар болох, тэд юу хийж байгаа  талаар  Австралийн  Конгрессийн гишүүн асан Скотт Лудлам  “Үндэсний мэдээллийн төв”-д өчигдөр мэдээлэл хийлээ. Хэвлэлийн хуралд Монголын Ногоон намын Удирдах зөвлөлийн гишүүд, тус намын  дарга О.Бум-Ялагч нар оролцсон юм.

Скотт Лудлам  Австралийн парламентад есөн жил сенатчаар  ажиллаж байсан бөгөөд тус улсын Ногоон намын гишүүн юм. Түүний Монголд ирсэн зорилго нь  дэлхийн ардчиллын тухай болон ногоонтнуудын талаар ном бичиж байгаатай холбоотой. Тэрээр Монголд анх удаагаа ирж буй, цөмийн энергийн эсрэг уран олборлохыг эсэргүүцэгч.  Монгол, Австралийн адил төстэй тал нь уран олборлогч уул уурхайн компаниудад улс эх орноо алдсан, хоёр улсын хувьд адил төстэй систем үйлчилж байгаа. Иймд өөрийн байр суурийг илэрхийлэхийг зорьж, хэвлэлийн хурал зохион байгуулсан гэв.  Түүний хувьд Монголд ажиллах хугацаандаа Монголын  говь дахь Францын “Арева” компанийн үйл ажиллагаатай танилцсан байна. Үеэ өнгөрөөсөн, байгаль орчинд хортой үйл ажиллагаа явуулдаг, Францын “Арева” компани өдгөө нэрээ өөрчлөн “Арина” гэх нэрээр Монголын говьд уран олборлох үйл ажиллагааг эхлүүлээд явж байгааг тэрээр шүүмжиллээ. Уран олборлох маш муу технологийг тэд хэрэгжүүлдэг. Үүний хор хөнөөл өнөөдөр, маргааш биш, 10-20 жилийн дараа гардаг.  Өмнөд Америк болон дэлхийн олон улс оронд үүнээс болж маш их хор хөнөөл учирч байгаа. Энэ үйл ажиллагааг зөвхөн Монголд биш дэлхий даяар зогсоох ёстой. Учир нь Австралид энэ байдал давтагдсан,  түүнчлэн  Монголын нийгэм, улс төрийн байдалд ч нөлөөлж байгаа. Авлига, хээл хахууль нь ардчилалд сөрөг нөлөө үзүүлдэг.Үүнд монголчууд анхаарах ёстой. Тодруулбал, уул уурхайн компани нь  тухайн  улсад маш их хэмжээний мөнгө оруулж ирдэг. Үүний ихэнх нь  хууль эрхзүйн орчинд өөрсдийгөө хүлээн зөвшөөрүүлэх, улстөрчдийг өөрсдийн талд татахад зарцуулагддаг” гээд үүний эсрэг  зоригтой тэмцэхийг   тэрээр онцлон  тэмдэглэв. Тухайлбал, Оюутолгойн гэрээг байгуулахад “Рио Тинто” компани Монголын парламентад авлига өгсөн байж болзошгүй нэг тэрбум ам.долларын асуудал яригдаж буйг тэрээр хэллээ.  Мөн “2008 онд “Айвенхоу Майнз” компанийн  хувь эзэм­шигчдийн ху­рал болсон бөгөөд нэг тэрбум ам.долларыг Мон­гол Улсын хууль эрх зүйн орчин, шийдвэр гар­га­даг томчууд, гишүү­дэд хуваарилахаар заа­сан байдаг. Тэрхүү бичиг, баримтыг удах­гүй монголчуудад танил­цуулна. Бид энэ талаар ажиллаж байна” гэв.

Монголын Ногоон намын дарга О.Бум-Ялагч энэ асуудалд хоёр хувилбар  байгааг хэлэв. Тодруулбал, одоо шоронд хоригдоод буй нэр бүхий таван эрхэм Оюутолгойн гэрээний үнэнийг хүлээх аваас асуудал нэг мөр болно. Түүнчлэн Оюутолгойн гэрээ хүчингүй болно  гэв. Хоёрдугаарт, Лондонгийн шүүхээс “Рио Тинто”-д ногдуулсан торгууль нэгийг хэлж байгаа. Зардлаа учир шалтгаангүй нэмдэг. Монголд гэхэд л хоёр тэрбум төгрөгийн торгууль ногдуулсан. Олон улсын анхааралд өртсөн энэ компани Монголд үйл ажиллагаа явуулж байхад нийгмийн байгууллагууд анхаарахаас аргагүй гэлээ.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

Улс төрийн манлайлал, намын санхүүжилт болон шударга сонгуулийн зохион байгуулалт сэдэвтэй сургалт амжилттай зохион байгуулагдлаа

Улс төрийн манлайлал, намын санхүүжилт болон шударга сонгуулийн зохион байгуулалт сэдэвтэй сургалтад МАХН болон МНН –ын  гишүүд идэвхтэй хамтран оролцож, сургалтыг Англи хэл дээр хийж, хэлэлцүүлгүүд Монгол хэлээр хийгдлээ.

Тус сургалтын үргэлжлэл болох үе шатлалтай тусгай сургалтуудыг 2018 оноос 2019 оны хооронд Монгол Улсад зохион байгуулалттай хийхээр боллоо.

Тус сургалтад бидний урилгыг хүлээн авч хамтран оролцсон МАХН –ын гишүүдэд баярлалаа. 

Австралийн конгрессын сенатч асан Скотт Лудлам Монгол Улсад айлчиллаа

Австралийн конгрессын сенатч асан, Австралийн Ногоон намын лидер ноён Скотт Лудлам МНН –ын албан  ёсны урилгаар Монгол Улсад айлчлан ирлээ. 

Ноён Скотт Лудламын айлчлалын зорилго нь:

  1. Улс төрийн манлайлал, намын санхүүжилт болон шударга сонгуулийн зохион байгуулалт сэдэвтэй сургалт хийх
  2. Австралийн Ногоон нам болон МНН – ын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх
  3. AREVA – ын Монгол улс дахь уран олборлолтыг зогсоох хүсэлтээ илэрхийлэх 
  4. Оюу – Толгойн төсөлтэй холбоотой хээл хахууль болон улсад төлөх татварын асуудлаар хэвлэлийн бага хурал хийх
  5. МНН – ын Залуу Ногоонтнуудыг хөгжүүлэх хөтөлбөр хамтран батлах
  6. Их Британийн Вант Улсын “The Guardians” сонинд МННын талаар нийтлэл бичих 
  7. МНН – ын санаачилсан “Green Family” төслийг Австралийн Ногоон намтай хамтран хэрэгжүүлэх.

БАЯЛГИЙН ЭЗЭН БАЯЛГАА МЭДЭХ, ШИЙДЭХ ЭРХТЭЙ

Монголын ногоон нам, МАХН, Иргэний зориг ногоон нам, МҮАН зэрэг улс төрийн хүчнүүд нийлж УИХ-д Оюутолгойн хөрөнгө оруулалтын гэрээг цуцлах тулган шаардах бичгийг хүргүүлж байгаа талаараа гуравдугаар сарын 22-нд мэдэгдсэн билээ. Улс төрийн намууд Үндсэн хуулийн 6-дугаар зүйлийн 6.1-нд заасны дагуу баялгийн эзэн- Монголын ард түмэн,өөрийн баялгийг мэдэх шийдэх эрхтэй гэж заасныг сануулан өнөөдөр /2018.03.30/ дахин хэвлэлийн бага хурал хийлээ.

Намууд Оюу толгойн хөрөнгө оруулалтын гэрээг цуцлах найман үндэслэлийг танилцууллаа. Тухайлбал, Монголын тал баялгийнхаа эзэн нь биш болсон, Монголын тал ногдол ашиг авах боломжгүй болсон, Үндсэн хууль давсан, олон улсын хууль, хууль тогтоомжийг зөрчсөн гэрээ болсон гэж үзэж байгаа аж. Мөн усын асуудлыг буруу зохицуулснаас үүдэн Монголын говь нутаг элсэн цөл болон хувирах аюултай нөхцөл бүрдсэн, Хөрөнгө оруулалтын муу жишгийг тогтоосон гэрээ болсон, Ашиг сонирхлын зөрчилтэй гадаадын байгууллагын зөвлөгөөнөөр байгуулсан гэрээ, Зэс хайлуулах буюу эцсийн бүтээгдэхүүн гаргах үйлдвэр барих асуудал гэрээнд тодорхой тусгагдаагүй үндэслэлүүдийг баримт нотолгоотойгоор дэвшүүлэн тавьж байгаа юм. Намуудын дарга нарын байр суурийг хүргэж байна.

МАХН-ын дарга, Монгол Улсын гурав дахь Ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр:

– МАХН энэхүү гэрээг хийхээс өмнө УИХ-ын гишүүд, Засгийн газар, Ерөнхий сайд С.Баяр нарт анхааруулж байсан. Ийм ашиггүй муу гэрээ байгуулж болохгүй гэж. Харамсалтай нь гэрээг байгуулсан. Оюутолгойн баялаг бол 400 тэрбум ам.доллараар үнэлэгдэх баялаг юм. Энэ ордыгоо эдийн засгийн эргэлтэнд оруулах нь зөв. Гэхдээ Монголд ямар ч ашиггүй. Монгол Улс өөрийнхөө баялгийг эргэлтэнд оруулахдаа өртэй болох гээд байна. Ямар гэрээ ийм байдаг юм бэ.  Үндсэн хуульд байгалийн баялаг нь  ард түмний мэдэлд, төрийн хамгаалалтад байна гэж заасан. Гэтэл УИХ-ын гишүүд гадаадынханд үйлчилж, луйврын гэрээ байгуулсан. Тухайн үед бид эсэргүүцэж байсныг та бүхэн мэдэж байгаа. Ч.Сайханбилэг Дубайн гэрээг 2009 онд байгуулахдаа 27-28 жилийн ногдол ашгийг авахаар гарын үсэг зурсан байдаг. Энэ бол зориуд гадныхантай хуйвалдаж хийсэн зүйл. Ажлын байр энэ тэр гээд ам хаах гээд байх шиг байна.Тэгэхгүй ээ. Монгол ажилчдын цалинг нэмэгдүүлэх ёстой, ажлын байрыг нэмэгдүүлэх ёстой. Үйлдвэрийг зогсоох биш ажилчдын эрх ашгийн төлөө гэрээг шинэчлэн байгуулж илүү сайжруулах ёстой гэж тэмцэж байгааг та бүхэн ойлгоорой. Монголын хөрсөнд байгаа баялгийг барьцаалж зээл авчихаад өрөө төлж дууслаа ногдол ашгаа өгөхгүй болж байна. Энэ бол гутамшиг шүү. Их хурлын даргатай уулзана. Хэрэв бидэнтэй уулзахгүй бол гадныханд үйлчилж байна гэж үзнэ. Та бүхэн ард түмнээс төлөөлж гарч ирсэн хүмүүс шүү. Та бүхэн яг энэ гэрээг анхаарлынхаа төвөөс битгий гаргаач. Худлаа шоу зохиож, гэрээний асуудлыг өөр тийш нь хандуулж цаг хожих гээд байна. Монгол Улсын Ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байсны хувьд надад тодорхой мэдээлэл таамаг байгаа. Хамаагүй ярьчихвал энэ хүмүүс луйвраа нуучих гээд байгаа учир хамаагүй гаргаж болохгүй байна. Хэрэв одоо УИХ энэ гэрээгээ засч чадахгүй бол бид засгийн эрхэнд гарсны дараа маш хөнгөхөн хурдан засч чадна шүү. Цаг хугацаа алдахгүйн тулд бид одоо тэмцэж байна.

-МҮАН-ын дарга Ц.Цогтгэрэл:

-Манай намын хувьд 2009 онд Оюутолгойн гэрээг цуцлах 34 шаардлага бүхий мэдэгдэл хүргүүлж байсан. Харамсалтай нь өнөөдөр энэ 34 заалтны нэг нь ч биелэгдээгүй. Энэ гэрээ олон жилийн маргаан дагуулсан хуудуутай гэрээ болсон. Маргах болгонд Монголын нэр хүндийг доош нь татдаг. Хөрөнгө оруулагчдыг битгий ороорой гэж уриалдаг,  Монголоос олсон мөнгөөрөө Монголын нэр хүндийг унагадаг гэрээ болсон. Энэ төсөл өөрөө маш том мега төсөл боловч маш аюултай төсөл болоод байна. Хөрөнгө оруулалтын гэрээ гэдэг нэрийг бариад 10-аад компани дэлхий даяар тойроод Монголыг барьцаалж зээл аваад явж байдаг. Маш олон компанийн нэртэй хэн нь хөрөнгө оруулж, хэн нь бодитойгоор ажиллаж байгаа нь мэдэгдэхгүй будлиантай гэрээ.

-Монголын ногоон намын дарга О.Бум-Ялагч:

-Монголын ногоон намын байр суурь бол анх үйл ажиллагаа явуулж эхлэхдээ л Оюутолгойн гэрээг луйврын гэрээ болсон гэдгийг илэрхийлж байсан. Энэ гэрээн дээр эмзэглэж байсан зүйл бол байгаль орчны нөлөөлөх байдлын нарийвчилсан үнэлгээнд нь усны нөөц  тодорхойгүй байна гэдгийг хэлж байлаа. 10 дахин бага усны нөөцтэй яаж үйл ажиллагаа явуулах гэж байгаа юм бэ гэхэд өнөөдөр болтол шийдэгдээгүй л байна. Говийн усны нөөцийг дуусгахаар байна. Усныхаа нөөцийг бий болгосны дараа үйл ажиллагаагаа явуулбал яасан юм бэ гэсэн байр суурийг илэрхийлж гэрээг цуцлахад ач холбогдол өгч байна.

-Иргэний зориг ногоон намын дарга Ц.Ганхуяг:

 Бидний хамтарсан мэдэгдэлтэй холбогдуулаад нэмэлт мэдээлэл өгөхөд энэхүү гэрээ нь Монгол Улсын үндсэн хууль, бусад хууль тэр дундаа НҮБ-ын Ерөнхий Ассемблэйн маш чухал тогтоолыг ноцтой зөрчсөн. 1962 онд НҮБ-аас гаргасан тогтоолд байгалийн баялаг, нөөц нь ард түмний мэдэлд байна гээд биччихсэн байгаа. Тухайн хүн амын сайн сайханд нийцэх ёстой гэсэн шаардлагыг зөрчсөн. Ийм жишгээр олон улсад үүнтэй төстэй гэрээгээ цуцалсан туршлага олон байна.

Эх сурвалж: www.polit.mn

МНН, МАХН, ИЗНН, МҮАН -ын дарга нар Оюутолгойн гэрээг цуцлахыг шаардав

Оюутолгойн гэрээтэй холбоотой асуудлаар тулган шаардах бичиг гаргав. Энэ талаар МНН, МАХН, ИЗНН,  МҮАН-ын дарга нар өнөөдөр хэвлэлийн бага хурал хийлээ.

“Оюутолгойн гэрээний дагуу ногдол ашгийг 2036 оноос хуваарилахаар болсон. Байгуулагдсанаасаа хойш 27 жилийн дараа ногдол ашгаа хуваарилдаг гэрээ өөр хаана ч байхгүй. Тиймээс өнөө маргаашгүй гэрээг цуцлах хэрэгтэй” гэдэг үзэл санаан дор  МНН -ын дарга О.Бум-Ялагч, ИЗНН-ын дарга Ц.Ганхуяг, МҮАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Батбаяр,  МАХН-ын дарга Н.Энхбаяр нар нэгдэв.

Хэвлэлийн хурлын үеэр  тулган шаардах бичгийг үл тоомсорлох аваас өнөөдрийн УИХ ард түмний эрх ашгаас урвасан гэж үзэж, УИХ-ыг тараах тэмцлийг эхлүүлэх болно гэж мэдэгдэв.

МАХН-ын дарга Н.Энхбаяр “Монголын Засгийн газар Оюутолгойн 34 хувийг зээл тавьж авсан.  Монголын тавьсан зээлийг тухайн үед гэрээ байгуулсан Засгийн газар биш ард түмэн төлж байгаа. Өнөөдөр Их хурал шиг адгийн нэр хүндтэй байгууллага монголд байхгүй. Их хурал Оюутолгойг өөртөө авах хэрэгтэй. Ингэж чадвал М.Энхболдын алдагдсан нэр хүнд сэргэнэ. Оюутолгойн гэрээ цуцлагдвал хэн ч гайхахгүй, бүгд ойлгоно. УИХ-ын гишүүдэд бид маш том боломж олгож байна. Та бүхэн Оюутолгойн гэрээг цуцалчихвал бид та бүхнийг дэмжих болно. Ард түмэн та бүхнийг дэмжинэ. Өнөөдрийн тулган шаардах бичгийг О.Бум-Ялагч, Ц.Ганхуяг, Д.Батбаяр, Н.Энхбаяр нар гаргаагүй. Ард түмэн гаргаж байгаа юм шүү” гэв.

Эх сурвалж: http://unuudur.mn/article/104136 

Буруу тогтолцоог халж, шударга ёсыг тогтооно

МАХН-аас Дээд Үндсэн хуулийн төслийг боловсруулан олон нийтээр хэлэлцүүлж байна. Энэ төсөлд МНН, МҮАН, ИЗНН хамтарч, ажиллахаар боллоо. Дээрх дөрвөн улс төрийн хүчин Дээд Үндсэн хуулийн төслийг дэмжин,  тунхаг бичигт гарын үсэг зурах арга хэмжээ  боллоо.

МАХН-ын дарга Н.ЭНХБАЯР: Монголчууд боол шиг амьдарч байгааг эсэргүүцэж байна 

-Энэ арга хэмжээнд дөрвөн намын удирдлагууд, жирийн гишүүд оролцож байна. Өнөөдөр Монгол даяар зарлан тунхаглах бичигт гарын үсэг зурах гэж байна. Орчин үеийн монголчууд өнөөдөр боол шиг, өмч хөрөнгөө булаалгасан байгааг эсэргүүцэж, сурч боловсорч чадахгүй байгааг эсэргүүцэж байна. Шинэ дээд хуулийг баталснаар энэ буруу тогтолцоог халж, шударга ёсыг тогтооно.

МНН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга С.РЕНЧИНПАГМА: Бид эрх ашгийнхаа төлөө нэгдэх цаг болжээ

-Аливаа төрт улс бүрэн эрхэт, тусгаар тогтнож байгааг илэрхийлдэг гурван үндсэн шалтгаан байдаг. Эдгээр нь хүн ам, газар нутаг, төрт улс. Аль нэг нь доройтоход төр сулардаг. Тиймээс аль аль нь чухал. Өнгөрсөн хугацаанд газар нутаг, экологид аюул нүүрлэсэн бол төр засаг тогтолцооны хямралд орсон байна. Тусгаар бүрэн эрхэт улс  байх бүрэн эрх булингартаж байна. Монголчууд бид эрх ашгийнхаа төлөө нэгдэх цаг болжээ. Шилжилтийн үе дууссан уу, бид ардчилсан сайхан нийгэмд орсон уу гэдэгт хариулт өгөх хүн байхгүй.  Бид Монгол нутагтаа сайхан амьдрах ёстой. Парламентад суудалгүй манай дөрвөн нам нэгдэн монгол хүн эх орондоо сайхан амьдрах хуулийн төсөлд нэгдэн, их үйлсийг зорьж байна. Монгол хүний есөн цагаан хүслийг тэтгэх их үйлсэд хамтран зүтгэхээ андгайлж байна.

ИЗНН-ын дарга Д.ГАНХУЯГ: Дүр эсгэсэн дэглэмээс салъя

-Өнөөдөр Монгол хүн ямар нийгэмд амьдраад байна вэ. Монгол хүн хөсөр хаягдан, хилийн чанадад дүрвэж, амьдрахын төлөө харьд боолын ажил хийж байна. Хүн ардаа унтуулсан МАНАН-гийн дэглэм Монголыг Монгол биш болгож байна. Нийгмийг луйвар, хулгай, хүнд суртлын өтгөн манан бүрхжээ. Манай оронд хүнд суртлын төлөө цусгүй дайн өрнөж, ард түмэн үрэгдэж байна. Ултай суурьтай шийдэх шийдэмгий алхмыг хэрэгжүүлэх цаг ирлээ.  Дүр эсгэсэн дэглэмээс бүгдээрээ нэг мөсөн салъя.

Бид Монгол Улсаа өрөнд бариулах биш бусдад ээлээ түгээсэн улс болохыг хүсч байна. Тиймээс Үндсэн хуулиа зоригтой шинэчлэх хэрэгтэй. Ард түмэн хамгаас хүчтэй.

МҮАН-ын дарга Г.ЦОГТГЭРЭЛ: Шинэ дээд хуулиа бүтээхэд хамтдаа зүтгэе

-Бидний монголчууд улстөр, нийгмийн төвлөрсөн тогтолцооноос ардчилалд шилжихдээ  урьдчилан тааварлах бололцоогүй байсан.  Хуулиа судалж, хүчин чадлыг нь бүрэн ашиглах хэрэгтэй гэж ярьж, ухуулж байгаа хүмүүс бол нийгмийн гүнд орж амьдраагүй хүмүүс юм. Өндөр албан тушаал тасралтгүй залрах хувь заяагаа дээдлэн шүтэгчид.  Тэд бол монголчуудыг тулга тойрсон хэрүүл дунд нь амьдруулах гаднын бодлогын гар хөл болгочид юм. УИХ, Засгийн газрын гишүүд нь тэрбумтнуудын албан тушаал болно гэдгийг мэдэж байсан хүн нь бий юу. Томоохон компани, нөлөөлтэй улстөрч болгон архи тамхины бизнес эрхэлдэг, эсвэл томоохон ард эзэмшдэг болно гэдгийг мэдэж байсан уу. Монголын байгалийн баялаг гаднын хөрөнгийн бирж дээр монгол хүний оролцоогүй тоглодож, зуучлагч нь тэрбум тэрбумыг дансандаа хийж байна.

МҮАН  байгуулагдсан цагаасаа үндэсний үзлээр засаглахыг эрхэмлэж ирсэн. Түмэн олны амьдралыг бодох цаг болсныг МАНАН сануулж байна. Эх хуулиа шинэчилж, төрөө төвшитгөн, түмэн олныхоо амьдралыг бодох цаг болсныг УИХ-д суудалтай МАН, АН-д сануулахын хамт засаглалын гаж дон, тогтолцоог засахын тулд төр барьсан бариагүй хэн хүнгүй шинэ дээд хуулиа бүтээхийн төлөө хамтран зүтгэхийг уриалж байна.

“Эрдэнэт Монгол хүний 9 цагаан хүслийг тэтгэх тунхагт “МАХН, МНН, ИЗНН, МҮАН шинэ дээд хуулийн төслийг даяар олноо хэлэлцүүлэхээр хамтран ажиллах болсныг зарлаж, энэхүү тунхаг бичгийг гаргаж байна.
1.Мөнх тэнгэрийн хүчин дор оршиж байгаа ард түмнээ дээдлэх нь Монгол төр, засаг мөнх оршихийн гол баталгаа мөн. Монголын ард түмэн төр, засгийн бүрэн эрхийн суурь юм.
2.Ард түмний сонгосон Үндэсний их хуралдай, Улсын бага хуралдай гэх хоёр парламент хууль баталж, хэрэгжүүлдэг байх. Бат бэх эе эвийг тогтооно.
3.Монгол хүн, гэр бүл өөрийн хүсэл зоригоор эмхлэн байгуулсан төр, засгийн ивээлд байна.
4.Өвгөд дээдсийн амь насаа хайрлалгүй тэмцсэн олсон газар нутгийн баялгийг монгол хүн, өрх бүр, хойч үеийн элбэг дэлбэг амьдралын төлөө зориулна.
5.Ядарч байгаа хүмүүс, ахмад, олон хүүхэдтэй эхчүүдийг хамгаалах БНМУ-ыг цогцлоон байгуулж, ядуурлыг бүрмөсөн арилгана.
6.Төр, засгийн зардлаар залуу үеэ дээд боловсролтой, нарийн мэргэжилтэй болгоно.
7.Төр засгаас эрүүл мэндийн зардлыг бүрэн хариуцна.
8.Залуу гэр бүлийг орон сууцаар хангаж, зардлыг төр засгаас бүрэн хариуцна.
9.Өрхийн амьдралын ачааллыг нуруундаа үүрч байгаа монгол хүн бүр амьдралд хүрэлцэхүйд орлоготой болгоно. Стратегийн ордын нэр дээр иргэн бүрт хувьцаа олгон, гэрчилгээ олгоно гэсэн байна.

Ийнхүү дөрвөн улс төрийн хүчин уг тунхаг бичигт гарын үсэг зурсан юм.

 Эх сурвалж: http://www.shuud.mn/a/494693

Шилжилтийн засгийн газар байгуулах тухай

Монгол Улс, эдийн засаг, улс төрийн гүн хямралд орж бүх ард түмнийг хамарсан ядууралтай нүүр тулж буй өнөө үед хот суурин газарт экологийн гамшиг газар авч иргэн олон түмний эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах эрх зөрчигдөн тэдний амь насанд нь шууд заналхийлж буй бодит байдалд МНН дүгнэлт хийж дараахь мэдэгдлийг төр засаг, олон түмэн сонгогч нарт хандан 2018 оны 1 дүгээр сарын 8-д мэдэгдэл гаргав.

МНН нь MАХН-тай хамтран ажиллах санамж бичигт гарын зурав.

МНН нь MАХН-ын Түмт, Мянгат, Зуут, Аравтын улсын анхдугаар зөвлөлгөөний үеэр хамтран ажиллах санамж бичигт гарын үсэг зурав.